در عالم وجود نيست . يكى از ابناى اين علم گفته است كه او را وجود هست و از او طايفه‌اى زر سازند 10 . طبرى گويد : در زير يكى از كوه‌هاى دماوند عراق چشمه‌اى است و لون آب او زرد باشد . يكى را از امناى خويش به آن كوه فرستاديم و آن كس چنين حكايت كرد : مقدار دو و نيم روز را از پاى كوه به بالاى او برآمدم . بر سر آن كوه ريگ بود انباشته كه پاى در او فرو مىشد . بر سر آن كوه سرما و باد سخت بود به مثابتى كه هيچ حيوانى از پرنده و غير آن قرار نمىكرد . فراخى سر آن كوه به اندازهء سى جريب 11 زمين بباشد و كوه‌هاى ديگر در مقابل او چون ريگ توده نمايد . [ سپس ] چنين حكايت كرد : بر سر اين كوه سى سوراخ بشمردم كه از هريك از اين سوراخ‌ها دودى بيرون همىآيد و آن دود على التحقيق به دود كبريت مشابهت تمام داشت . بر هريك از آن سوراخ‌ها كبريت جمع شده بود و لون آن كبريت زرد بود و به زر مشابهت تمام داشت . از زير هريك ازين سوراخ‌ها آوازى و طنينى به قوت مىرسيد كه اين شخص را متيقن شده بود كه در زير اين كوه آتشى درگرفته است و مىسوزد . مقدارى از آن كبريت كه بر سر آن سوراخ‌ها بود آوردند و ما مشاهده كرديم . حنين و خشكى گويند كه از آن كوه در بعضى اوقات برق جدا شود چنان‌كه از جرم ابر . ديسقوريدس گويد 12 : هرچه از كبريت ناسوخته بود ، لون او سرخ باشد 13 و در ميانهء او سنگ‌پاره‌ها نبود نيكوتر باشد ، و از كبريت سوخته آنچه لون او سبز باشد و جرم او چرب باشد 14 ، به باشد . ( 1 ) . نام عربى « گوگرد » ( Sulphur ) ؛ سراپيون ، 132 ؛ ابو منصور ، 486 ؛ ابن سينا ، 346 ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 60 . ( 2 ) . افزوده از روى ابن بيطار ، دست‌نويس ، ورق 478 الف ، Lane ، 2587 . ( 3 ) . گوگرد سرخ . ( 4 ) . قرآن ، سورهء 27 ، آيه 18 . زكى وليدى مىپندارد ( Picture ، 131 ، يادداشت 1 ) كه پس از واژهء تبت ، همه اينها را مترجم فارسى افزوده است و « وادى نمل » ( درهء مورچه ) نقل نادرست وادى تمن فى التبت الخارج . « درهء تمن در تبت خارجى » است . لكن اين جمله در ابن بيطار ، دست‌نويس ، ورق 478 الف و در فرهنگ‌هاى عربى كه به مؤلفان فرهنگ التهذيب ( سدهء دهم ) استناد مىكنند ، وجود دارد : التهذيب : و الكبريت الاحمر يقال هو من الجوهر ، و معدنه خلف بلاد التّبت ، وادى النمل الذى مر به سليمان « التهذيب : مىگويند كه گوگرد سرخ ماده معدنى است ، معدنش در آن سوى تبت در درهء مورچه كه